شیر برقی یا سلونوئید ولو چیست؟

در موتورخانه یا خط آب جبرانی همیشه کسی پای فلکه نیست. فرمان از یک کنتاکت یا خروجی پی‌ال‌سی می‌آید و مسیر باید همان لحظه باز یا بسته شود. این کار را شیر برقی می‌کند. اگر حالت بی‌برقی را برعکس بگیرید، بوبین ۲۴ ولت مستقیم را به برق ۲۲۰ شهری ببندید، یا شیری را که به اختلاف فشار نیاز دارد روی مخزن بدون هد بگذارید، یا مسیر بسته می‌ماند یا سیم‌پیچ می‌سوزد. عددهای فشار و دمای این متن از کاتالوگ یونید برای سری‌های UD و UW و US است. این خانواده‌ها دووضعیتی‌اند: یا نشسته‌اند یا بلند شده‌اند. جز مدل تناسبی که سازنده جداگانه برای جریان پیوسته ساخته، شیر برقی جای شیر کنترلِ گذر تدریجی را نمی‌گیرد.

نمونه بالا شیر برنجی یونی‌دی UW-40، سایز یک و یک‌دوم اینچ است؛ بدنه دیافراگمی، فلش جهت جریان، و بوبین جدا از مسیر سیال. مدل‌های همین خانواده در دسته شیر برقی فارس کنترل (تأمین صنعت) در شیراز آمده‌اند.

دسته شیر برقی فارس کنترل

شیر برقی در خط صنعتی دقیقاً چه قطعه‌ای است؟

شیر برقی، یا سلونوئید ولو، شیر قطع و وصل است که به‌جای دسته یک سیم‌پیچ آن را جابه‌جا می‌کند. داخل بوبین هسته آهنی متحرکی است که پلانجر نام دارد. جریان، هسته را به مرکز سیم‌پیچ می‌کشد و فنر با قطع برق آن را برمی‌گرداند. همین رفت و برگشت مجرا را باز یا بسته می‌کند. حالت میانه در مدل استاندارد معنی ندارد. اگر فرمان ۴ تا ۲۰ میلی‌آمپر است و گذر باید کم و زیاد شود، شیر کنترل یا سلونوئید تناسبی لازم است، نه یک دوراهه معمولی.

سیال از بوبین رد نمی‌شود. جنس نشیمنگاه را با سیال بسنجید و ولتاژ را با تابلو. علامت ۲/۲ دو دهانه و دو حالت است. قبل از خرید، سیال، فشار لحظه باز شدن، حالت قطع برق و ولتاژ فرمان را بنویسید.

نرمالی کلوز با نرمالی اوپن در قطع برق چه می‌کند؟

نرمالی کلوز در بی‌برقی با فنر بسته است و فقط با ولتاژ درست باز می‌شود. نرمالی اوپن در بی‌برقی باز است و با برق‌دار شدن بوبین بسته می‌شود. ملاک، وضعیت فنر هنگام قطع تغذیه است، نه عکس روی میز. جابه‌جا کردن سیم‌ها فنر را عوض نمی‌کند. برگه UW-40 و UD-08 و US-20 حالت پیش‌فرض را نرمالی کلوز نوشته است. برای پرکن و آب جبرانی، که باز ماندن در قطع برق خطر دارد، همین حالت درست است چون فنر خودش می‌بندد. اگر قطع برق باید عبور را نگه دارد، مثل خنک‌کاری، نرمالی اوپن معنی دارد.

یونید برای عمل مستقیم خانواده UD با پسوند NO دارد که نرمالی اوپن است و باز هم بدون فشار خط کار می‌کند. آن را با نرمالی کلوزی که فقط فاز و نولش عوض شده یکی نگیرید.

عمل مستقیم چرا به اختلاف فشار نیاز ندارد؟

عکس، شیر یونی‌دی UD-08 سایز یک‌چهارم اینچ است. بدنه کوچک است چون آهنربا باید خودش نشیمنگاه را بلند کند و سیال کمک مکانیکی نمی‌کند. کاتالوگ، سری UD را عمل مستقیم و نرمالی کلوز و دوراهه معرفی می‌کند و می‌گوید بدون فشار خط هم کار می‌کند. سیال نامی آب، هوا، روغن سبک، گاز و خلأ است. دمای آب‌بند استاندارد منفی ۵ تا مثبت ۸۰ درجه سانتی‌گراد است.

سقف فشار به قطر روزنه بند است، نه فقط به رزوه. در جدول سازنده، UD-8 یک‌چهارم با روزنه ۲٫۵ میلی‌متر برای آب، هوا، روغن سبک و گاز ۰ تا ۷ بار است. روزنه ۴ میلی‌متر همین سایز را به حدود ۰ تا ۳ بار می‌رساند و روزنه ۶ میلی‌متر به حدود ۰ تا ۱ بار. برگه فروش UD-08 فشار ۰ تا ۷ بار و دمای منفی ۵ تا مثبت ۸۰ را نوشته که با ردیف ۲٫۵ میلی‌متر می‌خواند. عنوان صفحه به ۲۴ ولت اشاره دارد و جدول، متناوب ۲۴ را نوشته. این دو یکی نیستند و جای ۲۲۰ را نمی‌گیرند. مخزن روباز جای همین عمل مستقیم است.

پایلوت کجا باز می‌شود و دیافراگمی یونید کجا از صفر کار می‌کند؟

در پایلوت، بوبین فقط سوراخ کوچک فرمان را باز می‌کند و فشار سیال، پیستون یا دیافراگم اصلی را جابه‌جا می‌کند. روزنه بزرگ‌تر ممکن می‌شود، ولی تا اختلاف فشار به حد کاتالوگ نرسد شیر کامل باز نمی‌شود. برقِ درست روی خط راکد کافی نیست و خیلی‌ها به‌اشتباه فکر می‌کنند بوبین سوخته است.

سری US پایلوت پیستونی، نرمالی کلوز و دوراهه است. سیال نامی بخار، روغن سبک و روغن سنگین است و دمای سری منفی ۵ تا مثبت ۱۸۵ درجه. US-20 سه‌چهارم اینچ، روزنه ۱۷ میلی‌متر و ضریب گذر ۶ دارد و فشار جدول ۰٫۵ تا ۱۰ بار است. حداقل فشار عملکرد بالاتر از ۰٫۵ تا ۱ کیلوگرم بر سانتی‌متر مربع نوشته شده، پس برای تخلیه ثقلی مناسب نیست. کاتالوگ جنس بدنه را برنز آورده، ولی برگه US-20 جنس را برنجی و ولتاژ را ۲۲۰ متناوب نوشته است. پلاک همان قطعه ملاک است.

UW را با US یکی نگیرید. سازنده UW را دیافراگمی ترکیبی و نرمالی کلوز می‌داند که در فشار کم هم کار می‌کند. جدول استاندارد آب را ۰ تا ۵ بار، هوا را ۰ تا ۷ و روغن سبک را ۰ تا ۵ بار داده و دما با آب‌بند معمولی منفی ۵ تا مثبت ۸۰ است. UW-40 یک و یک‌دوم اینچ، روزنه ۴۰ میلی‌متر و ضریب گذر ۲۸ است. تیپ فشاربالا از ۰٫۵ بار شروع می‌شود. برگه UW-40 با بوبین ۲۲۰ متناوب فشار ۰ تا ۷ بار را یکجا نوشته، ولی ۷ بار در کاتالوگ سقف هواست نه آب.

موجودی شیر برقی و بوبینسوئیچ و میکروسوئیچ خط

ولتاژ بوبین را با کدام عدد روی تابلو یکی کنیم؟

بوبین باید عین تغذیه باشد. ۲۴ ولت مستقیم، ۲۴ ولت متناوب نیست و هیچ‌کدام ۲۲۰ متناوب شهری نیستند. کاتالوگ برای این سری‌ها چند ولتاژ فهرست کرده، از ۱۲ و ۲۴ مستقیم تا ۲۴ و ۱۱۰ و ۲۲۰ متناوب و بالاتر، ولی هر بوبین فقط برای یک عدد پیچیده شده است. تلورانس احتیاط سازنده برای متناوب حدود ۱۰ درصد بالا و پایین و برای مستقیم حدود ۱ درصد است. منبع شل، بوبین مستقیم را ضعیف یا داغ می‌کند.

خروجی ۲۴ مستقیم پی‌ال‌سی را به بوبین ۲۲۰ نزنید. یا بوبین هم‌ولتاژ بگذارید یا رله‌ای که کنتاکتش ۲۲۰ را قطع و وصل کند. بوبین یدکی در همان دسته هست، به شرط هم‌شکل بودن فریم. گرم شدن در باز ماندن طولانی عادی است، ولی ولتاژ بالاتر از نامی عایق را خراب می‌کند و ولتاژ پایین‌تر هسته را تا ته نمی‌کشد. برگه UW-40 و US-20 فروشگاه ۲۲۰ متناوب را نوشته و جدول UD-08 متناوب ۲۴ را. حک روی همان بوبین ملاک است.

سقف فشار و دمای سیال را از کدام ستون کاتالوگ بخوانیم؟

یک فشار برای همه سیال‌ها نیست. UW استاندارد هوا را تا ۷ بار و آب و روغن سبک را تا ۵ بار داده است. بخار سیال این ردیف نیست. US از حدود نیم بار شروع می‌شود و دمای سری تا ۱۸۵ درجه است. در UD با بزرگ شدن روزنه سقف پایین می‌آید. احتیاط یونید گرانروی بالای ۲۰ سنتی‌استوک را نامناسب دانسته. US روغن سنگین را هم نام برده، ولی همین سقف گرانروی سر جایش است.

سیال خورنده برای برنج و آب‌بند معمولی این جدول‌ها مناسب معرفی نشده و سیالی که سرد جامد می‌شود مجرای ریز را می‌بندد. منفی ۵ درجه به معنی یخ زدن آب داخل بدنه نیست و آب‌بند ۸۰ درجه جای پیستون بخار را نمی‌گیرد. وایتون یا سیلیکون تا ۱۳۰ درجه فقط برای برخی سایزهای UW آمده و خودبه‌خود شامل UW-40 یا US نمی‌شود. خط را تمیز و بی‌فشار کنید، صافی را نزدیک ورودی بگذارید و شیر را عمودی، بوبین رو به بالا و هم‌جهت فلش ببندید. رزوه پیش‌فرض کاتالوگ BSPT است و برگه UW-40 فقط رزوه مادگی نوشته؛ گام را با لوله بسنجید.

سوئیچ فشار خودش شیر را تکان می‌دهد یا فقط کنتاکت می‌دهد؟

نه. سوئیچ فشار فقط در نقطه تنظیم یک کنتاکت را عوض می‌کند و ساق شیر را بلند نمی‌کند. برای باز شدن نرمالی کلوز، همان کنتاکت باید مدار بوبین را ببندد؛ مستقیم، اگر ولتاژ و جریان کنتاکت با بوبین یکی و کافی باشد، وگرنه از راه رله. سوئیچ سیال را راه نمی‌دهد و شیر فشار را حس نمی‌کند.

ترانسمیتر هم جای سوئیچ نیست. خروجی‌اش معمولاً آنالوگ است، مثل ۴ تا ۲۰ میلی‌آمپر. کنترلر از روی آن یک فرمان دیجیتال می‌سازد و باز فقط برق بوبین قطع و وصل می‌شود. شیر دووضعیتی با میلی‌آمپر نیمه‌باز نمی‌ایستد. انتخاب خود حسگر در مقاله چطور ترانسمیتر فشار انتخاب کنیم جداست. فرق عقربه، حسگر و ترانسمیتر را هم در مقاله گیج و سنسور و ترانسمیتر ببینید تا گیج را فرمان شیر فرض نکنید.

گیج فشار فقط عدد خط را نشان می‌دهد و کنار پایلوت معلوم می‌کند اختلاف فشار هست یا نه. ترانسمیتر مقدار را به اتاق کنترل می‌برد. سوئیچ و میکروسوئیچ برای یک آستانه کافی است و خودش عملگر نیست. نیروی جابه‌جایی از بوبین می‌آید، نه از کنتاکت تنها.

برای آب، هوا، روغن سبک یا بخار کدام خانواده را برداریم؟

از سیال و از کمترین فشار لحظه فرمان شروع کنید، نه از عکس بوبین. بخار در محدوده دمای US، فقط اگر فشار زیر حداقل پایلوت نیاید، به US می‌رسد. آب سرد و هوا و روغن سبک رقیق بین UD و UW می‌مانند. دبی کم یا فشار صفر، UD را با روزنه‌ای می‌خواهد که سقفش از فشار واقعی بالاتر باشد. خط درشت با گذر مهم به ضریب گذر UW نگاه می‌کند. UW-40 ضریب گذر ۲۸ دارد و UD با ضریب زیر یک جای آن را پر نمی‌کند.

شیر راه‌دهنده جک چند دهانه دارد و هوا را بین سیلندر جابه‌جا می‌کند. آن را به‌جای دوراهه آب نبندید. دسته شیر برقی پنوماتیک جداست و انگل ولو بادی هم شیر برقی نیست. پیش از سفارش دما، کمینه و بیشینه فشار، حالت بی‌برقی، ولتاژ و جهت فلش را معلوم کنید.

گیج فشار برای سرکشی خطترانسمیتر فشار خط

جمع‌بندی: شیر برقی کجای شیر دستی را می‌گیرد؟

شیر دستی همان‌جا می‌ماند که دست رهایش کرده. با رفتن برق فلکه برنمی‌گردد. شیر برقی این فروشگاه جای همین کار را می‌گیرد: با ولتاژ درست از حالت فنر درمی‌آید و با قطع برق به نرمالی کلوز یا اوپن برمی‌گردد. این جایگزینی فقط قطع و وصل است. دبی نرم کار این بوبین نیست، مگر سازنده مدل را تناسبی نامیده باشد. UD و UW و US از آن نوع نیستند.

مسیر خطرناک در بی‌برقی را نرمالی کلوز بگیرید تا سوئیچ یا خروجی کنترلر فقط اجازه برق بدهد. خط گاهی بی‌فشار، پایلوت US نمی‌خواهد. UD بدون اختلاف فشار کار می‌کند و UW استاندارد هم از صفر بار شروع می‌شود، با سقف جدا برای آب و هوا. بخار را با حداقل فشار و دمای US بسنجید. ۲۴ مستقیم، ۲۴ متناوب و ۲۲۰ متناوب سه کالا هستند. شیر را از دسته شیر برقی بردارید و آستانه را با سوئیچ بسازید.

خرید شیر برقیانتخاب سوئیچ فشارانتخاب ترانسمیتر

پرسش‌های کوتاه

شیر برقی می‌تواند دبی را مثل شیر کنترل کم و زیاد کند؟

نه، مگر سازنده همان مدل را تناسبی نامیده باشد. شیر برقی یا سلونوئید ولو شیر قطع و وصل است؛ بوبین پلانجر را می‌کشد و فنر با قطع برق آن را برمی‌گرداند و حالت میانه در مدل استاندارد معنی ندارد. سری‌های UD و UW و US یونید دووضعیتی‌اند و جای شیر کنترل گذر تدریجی را نمی‌گیرند.

نرمالی کلوز در قطع برق چه وضعی دارد؟

نرمالی کلوز در بی‌برقی با فنر بسته است و فقط با ولتاژ درست باز می‌شود. نرمالی اوپن برعکس است: در بی‌برقی باز می‌ماند و با برق‌دار شدن بوبین بسته می‌شود. ملاک وضعیت فنر هنگام قطع تغذیه است و عوض کردن فاز و نول فنر را عوض نمی‌کند.

شیر پایلوت روی مخزن بدون فشار باز می‌شود؟

نه، اگر اختلاف فشار به حد کاتالوگ نرسد. در عمل مستقیم مثل سری UD آهنربا خودش نشیمنگاه را بلند می‌کند و کاتالوگ می‌گوید بدون فشار خط هم کار می‌کند. در پایلوت، بوبین فقط سوراخ فرمان را باز می‌کند و فشار سیال دیافراگم یا پیستون اصلی را جابه‌جا می‌کند، پس برق درست روی خط راکد به‌تنهایی کافی نیست.

بوبین ۲۴ ولت مستقیم را به برق ۲۲۰ شهری وصل کنیم؟

نه. ۲۴ ولت مستقیم، ۲۴ ولت متناوب و ۲۲۰ متناوب سه تغذیه جدا هستند و هر بوبین فقط برای یک عدد پیچیده شده است. خروجی ۲۴ مستقیم پی‌ال‌سی را مستقیم به بوبین ۲۲۰ نزنید. یا بوبین هم‌ولتاژ بگذارید یا از رله‌ای استفاده کنید که کنتاکتش برق ۲۲۰ را قطع و وصل کند.